Birim fiyat nasıl karşılaştırılır? Kg, litre ve adet hesabı

Markette iki paket arasında kalmak tanıdık bir durum: biri 1 kg, diğeri 2,5 kg; biri 89,90 TL, diğeri 199,90 TL. Hangisi daha uygun? Etiketteki fiyata bakarak bunu söylemek zor. Doğru karşılaştırma için aynı ölçüye indirmek gerekir: kilogram başına, litre başına ya da adet başına fiyat.

Birim fiyat nedir?

Birim fiyat, bir ürünün fiyatının tek bir ölçü birimine bölünmüş hâlidir. Market ürünlerinde üç temel birim yeterli:

• Kilogram başına: pirinç, makarna, peynir, meyve, sebze, deterjan tozu
• Litre başına: süt, yağ, su, sıvı deterjan, meyve suyu
• Adet başına: yumurta, peçete, tuvalet kâğıdı rulosu, kapsül

Formül basit:

Birim fiyat = Paket fiyatı ÷ Paketteki miktar (kg, L veya adet)

Gram ve mililitreyi önce kilogram ve litreye çevirmek gerekir: 400 g = 0,4 kg, 750 ml = 0,75 L.

Örnek: farklı boydaki paketler

Baştaki pirinç örneğine dönelim:

Paket	Fiyat	Miktar	Kg başına
Küçük	89,90 TL	1 kg	89,90 TL
Büyük	199,90 TL	2,5 kg	79,96 TL

Büyük paket kilogram başına yaklaşık 10 TL daha ucuz. Ama bu her zaman böyle değil. Sütte tersine bir durum görebilirsin:

Paket	Fiyat	Miktar	Litre başına
0,5 L	19,90 TL	0,5 L	39,80 TL
1 L	34,50 TL	1 L	34,50 TL
1,5 L	54,90 TL	1,5 L	36,60 TL

Burada en büyük paket değil, ortadaki en uygun. “Büyük paket her zaman kârlıdır” varsayımı bu yüzden güvenilir değil; hesabı yapmak gerekiyor.

Adet başına karşılaştırma

Peçete, rulo kâğıt, yumurta gibi ürünlerde ağırlık yerine adet sayılır:

• 12’li peçete paketi 24,90 TL → adet başına 2,08 TL
• 32’li peçete paketi 59,90 TL → adet başına 1,87 TL

Dikkat edilmesi gereken bir nokta var: adet başına karşılaştırma ancak ürünler gerçekten benzer olduğunda anlamlıdır. 2 katlı ve 3 katlı kâğıt havlu rulosunu adetle kıyaslamak yanıltıcı olabilir.

Çoklu alım teklifleri: “3 al 2 öde”

Kampanyalar birim fiyatı değiştirir ama çoğu zaman kasada, fişin altında ayrı bir satır olarak görünür. Örnek:

• Bir sıvı deterjan 1,5 L, rafta 120,00 TL
• “3 al 2 öde” kampanyası var
• Üç tane alıyorsun: 360,00 TL, kampanya indirimi −120,00 TL, ödenen 240,00 TL

Raf fiyatına göre litre başına 80,00 TL. Ödediğin fiyata göre ise 240,00 ÷ 4,5 L = 53,33 TL. Ama bu ancak üç şişeyi gerçekten kullanacaksan bir kazanç. Bozulan ya da aylarca dolapta bekleyen ürün için düşük birim fiyat bir şey ifade etmez.

Bu farkı ayrıntılı olarak raf fiyatı ve ödenen fiyat yazısında anlattık.

Tartılı ürünler

Sebze, meyve, peynir gibi tartılarak satılan ürünlerde fişte genellikle “KG X 1,240” gibi bir satır görürsün. Bu satır zaten miktarı ve kilogram fiyatını verir. Burada karşılaştırma kolaydır; asıl işe yarayan şey, aynı ürünün kilogram fiyatının haftalar içinde nasıl değiştiğini görmektir.

Birim fiyatı zaman içinde izlemek

Tek seferlik karşılaştırma rafta karar vermeye yardım eder. Asıl bilgi ise birim fiyatın zaman içindeki değişiminde saklı. Örneğin:

• Mart: 500 g kahve 249,90 TL → kg başına 499,80 TL
• Eylül: 450 g kahve 249,90 TL → kg başına 555,33 TL

Etiketteki fiyat değişmedi ama kilogram fiyatı yaklaşık %11 arttı. Bu, paketin küçültülmesiyle gelen gizli bir zam. Bu konuyu küçülen paket, aynı fiyat yazısında ele aldık.

Pratik ipuçları

• Raftaki etikette birim fiyat yazıyorsa ona bak, ama birimin aynı olduğundan emin ol (kg ile 100 g karışabilir).
• Telefonun hesap makinesiyle iki bölme işlemi çoğu zaman yeterli.
• Büyük paket ancak tüketebileceğin miktardaysa kârlıdır.
• Kampanyalı alışverişte fişteki indirim satırını kontrol et; teklif her zaman kasaya yansımayabilir.

Tasarruf birim fiyatı nasıl gösterir?

Tasarruf fişindeki her satırı okurken miktarı ve birimi de çıkarır, fiyatı kilogram, litre ya da adet başına çevirir. Raftaki birim fiyat ile indirimler satırlara dağıtıldıktan sonra ödediğin birim fiyatı ayrı ayrı saklar. Böylece aynı fiyata daha küçük paket satıldığında bunu ürün sayfasındaki grafikte görürsün. Daha fazlası için Tasarruf ana sayfasına bak.